Chọn ngành cao học: bắt đầu từ đích, không từ danh mục ngành

Cách phổ biến nhất để chọn ngành là mở danh mục các ngành đào tạo ra xem cái nào hay.

Cách đó cho lựa chọn tệ, vì nó bắt đầu từ nguồn cung. Nên bắt đầu từ đích của bạn và đi ngược lại.

Đi ngược từ đích

• Viết ra bạn muốn làm được gì sau khi tốt nghiệp — công việc gì, ở đâu, làm những việc gì.
• Tìm người đang làm công việc đó và xem họ học ngành gì.
• Đọc các thông báo tuyển dụng cho vị trí đó — chúng ghi rõ yêu cầu.
• Hỏi trực tiếp người trong ngành ngành nào phù hợp — họ biết những chỗ không có trong tài liệu.
• Rồi mới tìm chương trình đào tạo ngành đó.

Đúng ngành hay ngành gần

• Đúng ngành với công việc hiện tại — đi sâu, học nhanh, áp dụng ngay. Phù hợp nếu bạn muốn tiến lên trong ngành đang làm.
• Ngành gần — mở rộng phạm vi, kết hợp được hai mảng. Phù hợp nếu bạn muốn chuyển sang vai trò quản lý hoặc mảng liền kề.
• Ngành khác hẳn — khó hơn nhiều, thường phải học bổ sung, và kinh nghiệm cũ ít dùng được. Cân nhắc kỹ.
• Nếu định chuyển hẳn, hỏi người trong ngành mới xem bằng cấp có đủ hay còn cần gì nữa.

Đọc kỹ nội dung chương trình

Tên ngành nói rất ít. Nội dung mới nói được:

• Xin danh sách học phần — bắt buộc và tự chọn.
• Đọc mô tả từng học phần, không chỉ đọc tên.
• Xem tỷ lệ giữa lý thuyết và ứng dụng.
• Xem có học phần nào bạn thật sự muốn học không — nếu không có cái nào, đó là dấu hiệu.
• Hai chương trình cùng tên ngành có thể khác nhau rất xa về nội dung.

Hướng nghiên cứu hay hướng ứng dụng

• Hướng nghiên cứu — nặng về phương pháp và luận văn, cần thiết nếu bạn định học tiếp lên bậc cao hơn.
• Hướng ứng dụng — nặng về thực hành và dự án, phù hợp nếu bạn muốn dùng ngay trong công việc.
• Hỏi chương trình thuộc hướng nào — điều này ảnh hưởng tới cả hai năm của bạn.
• Nếu có ý định học tiếp, hỏi kỹ về yêu cầu luận văn — chương trình không có luận văn có thể vướng khi dự tuyển bậc cao hơn.

Kiểm tra tính thực tế

• Bạn có nền để học ngành đó không — nếu không, phải học bổ sung bao nhiêu.
• Ngành đó có yêu cầu thực hành trực tiếp nhiều không — nếu có, hình thức trực tuyến có thể không phù hợp.
• Có yêu cầu ngoại ngữ riêng không.
• Có yêu cầu kinh nghiệm không.
• Bạn có tiếp cận được dữ liệu để làm luận văn không — câu hỏi ít ai nghĩ tới lúc chọn ngành, nhưng nó quyết định năm thứ hai.

Các sai lầm phổ biến

• Chọn theo tên ngành nghe hay mà không đọc nội dung.
• Chọn theo ngành đang được nhắc nhiều — hai năm sau bối cảnh có thể khác.
• Chọn ngành rộng để giữ nhiều lựa chọn — thường kết thúc bằng việc không đủ sâu cho lựa chọn nào.
• Chọn vì dễ trúng tuyển — bạn sẽ sống với nó hai năm.
• Không hỏi ai trong ngành trước khi quyết.

Trước khi chốt

• Nói chuyện với ít nhất hai người đã học ngành đó — hỏi thẳng phần khó.
• Nói chuyện với một người đang làm công việc bạn muốn.
• Đọc vài bài trong ngành để xem bạn có thật sự hứng thú không.
• Nghĩ trước một hai hướng đề tài luận văn — nếu không nghĩ ra gì, hãy xem lại lựa chọn.
• Kiểm tra bạn còn quan tâm sau một năm — bạn sẽ sống với nó khá lâu.

Một điều đáng nhớ

Ngành phù hợp nhất không phải ngành có tương lai sáng nhất trên giấy.

Là ngành bạn tiếp cận được dữ liệu để làm luận văn, có nơi áp dụng ngay, và còn muốn đọc về nó sau một năm. Ba tiêu chí đó lọc bỏ phần lớn lựa chọn sai.

Câu hỏi thường gặp