Yêu cầu kinh nghiệm: cách chứng minh và cách nó được tính

Một số chương trình sau đại học yêu cầu kinh nghiệm công tác, đặc biệt các chương trình theo hướng ứng dụng.

Vấn đề thực tế thường không phải bạn có kinh nghiệm hay không — mà là bạn chứng minh được bao nhiêu, và nó được tính thế nào.

Hỏi rõ cách tính

• Yêu cầu bao nhiêu năm, và tính tới thời điểm nào — nộp hồ sơ hay nhập học.
• Có yêu cầu đúng lĩnh vực không, hay kinh nghiệm nào cũng tính.
• Có yêu cầu về vị trí không — một số chương trình yêu cầu kinh nghiệm quản lý.
• Thời gian làm bán thời gian tính thế nào.
• Thời gian thử việc và học việc có tính không.
• Hỏi bộ phận tuyển sinh, đừng suy đoán.

Giấy tờ chứng minh

• Xác nhận của cơ quan — nêu rõ thời gian, vị trí, nhiệm vụ.
• Hỏi mẫu xác nhận nếu cơ sở đào tạo có mẫu riêng.
• Quyết định tuyển dụng hoặc bổ nhiệm nếu có.
• Hợp đồng lao động hoặc giấy tờ tương đương.
• Xin từ mọi nơi bạn đã làm nếu cần cộng dồn — bắt đầu sớm, vì cơ quan cũ có thể chậm.
• Nếu cơ quan cũ đã giải thể, hỏi cơ sở đào tạo chấp nhận giấy tờ thay thế nào.

Các trường hợp đặc biệt

• Làm tự do hoặc kinh doanh riêng — hỏi cơ sở chấp nhận giấy tờ gì, thường là đăng ký kinh doanh, hợp đồng với khách hàng, kê khai thuế.
• Làm việc ở nước ngoài — có thể cần bản dịch công chứng.
• Kinh nghiệm không liên tục — hỏi có được cộng dồn không.
• Đang làm nhiều việc song song — hỏi tính thế nào.
• Kinh nghiệm ở vị trí không đúng chuyên môn — hỏi có được tính một phần không.

Nếu chưa đủ số năm

• Hỏi có trường hợp xem xét riêng không — một số chương trình có.
• Hỏi thời điểm tính — có khi bạn đủ vào ngày nhập học dù chưa đủ vào ngày nộp hồ sơ.
• Tìm chương trình khác — yêu cầu khác nhau giữa các cơ sở.
• Đợi thêm rồi nộp — nếu chỉ thiếu vài tháng thì thường đáng đợi.
• Đừng khai không đúng — kiểm chứng được, và hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với việc đợi thêm.

Trình bày kinh nghiệm cho có lợi

Ngoài việc đủ số năm, cách bạn mô tả nó có ảnh hưởng:

• Nêu nhiệm vụ cụ thể, không chỉ nêu chức danh.
• Nêu phần liên quan tới ngành học — đây là phần hội đồng quan tâm.
• Nêu kết quả cụ thể nếu có, bằng con số.
• Nêu vấn đề bạn từng gặp mà bạn muốn nghiên cứu sâu — nó nối thẳng sang câu hỏi vì sao bạn học.
• Nếu có phần viết trong hồ sơ, đây là chỗ dùng kinh nghiệm.

Kinh nghiệm là lợi thế, không phải chỉ điều kiện

• Bạn hiểu bối cảnh nhanh hơn người học liền mạch từ đại học lên.
• Bạn có sẵn nơi áp dụng — và áp dụng là cách học nhanh nhất.
• Bạn có sẵn đề tài — vấn đề thật trong công việc, kèm dữ liệu và bối cảnh.
• Bạn có động cơ rõ ràng — yếu tố dự báo kết quả tốt hơn cả trí nhớ.
• Hãy nêu những điều này trong hồ sơ thay vì chỉ liệt kê số năm.

Một điều đáng nhớ

Việc cần làm sớm nhất trong phần này là xin xác nhận từ mọi nơi bạn đã làm việc — kể cả khi chưa chắc sẽ nộp hồ sơ.

Giấy tờ đó khó xin dần theo thời gian, đặc biệt khi người quản lý cũ chuyển đi hoặc cơ quan thay đổi. Xin sớm thì nó chỉ là một lá thư.

Câu hỏi thường gặp